Op aanraden van zijn vrouw pakte de 69-jarige Wim de Jong een pont waarvan hij het bestaan niet kende. Op het raam van de stuurhut zat een briefje: Schipper gezocht. Zo begon zes jaar geleden een nieuw avontuur.
Hoe ben je schipper geworden?
Toen ik een keer naar Schalkwijk fietste, suggereerde mijn vrouw dat ik het Spaarneveer moest nemen. Ik wist niet eens dat daar een pontje was. Op de pont hing een briefje met de tekst: vrijwillig schipper met vaarbewijs en marifoondiploma gezocht. Als zeiler was mijn interesse meteen gewekt. Dit avontuur begon voor mij zes jaar geleden en ik werk er nog steeds.
Kun je iets over het Spaarneveer vertellen?
Dit Haarlemse veer heeft een geschiedenis die teruggaat tot het begin van de twintigste eeuw. In 1911 was er al een roeiveerboot actief. Die is opgeheven in 1920, waarna in de jaren dertig een nieuwe pont in gebruik is genomen. In de jaren zestig stopte deze dienst vanwege te hoge onderhouds- en salariskosten.
Het huidige veer is in 2012 in de vaart genomen, niet zonder discussie. Sommige bewoners vreesden overlast en de politiek dacht dat er te weinig passagiers zouden komen. Niets van dat alles is waar geworden: met inmiddels ruim 300.000 passagiers per jaar is de behoefte ruimschoots bewezen. De overtocht is gratis.
Hoe is het vrijwilligerswerk georganiseerd?
We varen volledig met vrijwilligers. Er zijn 28 vrijwillige schippers die in drie wisseldiensten varen van 3,5 uur per dag en in het weekend drie uur. We zijn zelfsturend: één schipper maakt het vaarschema, een ander regelt de personeelszaken en weer een ander is verantwoordelijk voor de techniek. Daarnaast is er een voorzitter voor de coördinatie en de jaarvergadering.
Iedere schipper heeft een vaarbewijs en een marifoondiploma. Dat is geen overbodige luxe, want er varen regelmatig grote zandschepen en in de zomer veel plezierboten en roeiers.
Is het saai werk?
Zeker niet. Het weer speelt een grote rol. Vanaf windkracht 6 beoordeelt de schipper of er nog gevaren kan worden, waarbij dat oordeel soms wat rekbaar is, vertelt Wim met een glimlach. In de winter zijn schaatsers niet altijd blij met ons, omdat de pont het ijs open vaart, maar voor schippers is dat juist leuk varen.
We vormen een hechte groep en organiseren af en toe activiteiten, zoals een barbecue met buurtgenoten. De gemeente organiseert jaarlijks een schippersdiner en ook een kerstpakket ontbreekt niet.
Wie maken gebruik van de pont?
Onze passagiers zijn heel divers: scholieren (al dan niet op een fatbike), ouders met bakfietsen vol kinderen, mensen met een beperking en hun begeleiders, ouderen met of zonder hond, forenzen en toeristen. De pont ligt aan een fietsknooppunt, dus we zien veel bezoekers.
Er is vaak tijd voor een praatje. Soms delen mensen ook persoonlijke verhalen. En migranten die Nederlands leren, pikken weer nieuwe woorden op en belonen je soms met een appel.
Kun je iets vertellen over de pont zelf?
De pont is gebouwd onder supervisie, door jongeren met een achterstand op de arbeidsmarkt. Het Spaarneveer wordt aangedreven door twee krachtige draaibare elektromotoren. Op het dak liggen zestien zonnepanelen. ’s Avonds worden de accu’s verder opgeladen via walstroom.
Het is een roll-on roll-offpont: je rijdt er aan de ene kant op en gaat er aan de andere kant weer af. Het veer verbindt Haarlem-Zuidwest met Schalkwijk en bespaart passagiers ongeveer tien minuten omfietsen.
